18 Aralık 2015 Cuma

Şaşırtan Varsayım-Francis Crick



Tübitak Yayınları'nın benim için önemi büyüktür. Ortaokul son sınıfından beri hiçbir sayısını kaçırmadan aldığım dergileri ve şimdi iyi ki de zamanında almış da saklamışım dediğim o güzel kokulu ve ciltli kitaplarıyla, benim bilim aşkımın ilk göz ağrısıdır. 2001 yılında dergilerini almayı bırakmıştım.
(Hukuk Fakültesi'nin kalın kitapları arasında artık fazla zaman ayıramayacağımı düşündüğümden). Zaten o tarihten itibaren de tadı tuzu kalmamıştı. Neyse... 

2000 yılında aldığım Tübitak kitaplarından biri olan ''Şaşırtan Varsayım''ı okumaya daha bu sene sıra geldi, çok fena :) Kitabın bilimsel tezini burada özetlemek istedim.

Görme sürecimizi, beynin görmeden sorumlu kısımlarıyla bağlantılı olarak sorgulayan bilimsel bir kitap. Tamam göz tıpkı bir kamera gibi görüntüyü algılıyor ve oluşturup retinaya düşürüyor, oradan beynimizdeki görme sinirlerine iletiliyor ve beynin görme bölgelerine ulaşıyor. Peki ama gören ve değerlendirmeyi yapan ne? Kitap bunu sorguluyor.

İşte şaşırtan varsayım da burada ortaya çıkıyor. Francis Crick bilinç halini, beyindeki hücreler arasında araıyor, tarıyor ve her fırsatta ısrarla belirtiyor: Bu kitapta ruhla ilgili bir yaklaşımda bulunulmayacaktır, tamamen biyoloji biliminin verileri doğrultusunda açıklama getirmeye çalışacağım diye.

Varsayımına göre ise, görme bölgesi olan beynin arka lobu dışında, talamus ve benzer sorumlu bölgelerin senkronize bir işlevselliğiyle bir çeşit farkındalık ve özgür irade durumu ortaya çıkıyor. Oldukça bilimsel ve ağır bulduğum terim karmaşalı bu kitaptan özümsediğim kadarıyla (ki buraya hemen yazmamın nedeni de bu aklımda kalanları unutmamak isteyişim); 

Özel elektrik sinyali ateşleyici görev gören nöron grupları var ve bunların işleyişi sayesinde o anda bir ben'lik, bir bilinç ve farkındalık durumu oluşuyor. Crick bu sonuca şöyle varmış. Çünkü diyor, bu ateşleyici sinirler her deneyde, her gösterilene aynı sonucu vermiyor. Bu bir özgür irade göstergesi... Bu varsayımının henüz ispatlanamayacak ve deneyselliğe izin vermeyen bir alanda oluşunu kabul ediyor ve bakalım diyor;

 ''Bütün bunlar nereye varacak bakalım. Şaşırtan varsayımın doğruluğu kanıtlanabilir. Ya da olay bir başka yönde gelişerek dine yakın bir görüş daha akla uygun bulunabilir. Yanıt ne olursa olsun buna ulaşmak için tek akılcı yol ayrıntılı bilimsel araştırmalardan geçmektedir. Başka yaklaşımların hepsi de karanlıkta kendini yüreklendirmek için ıslık çalmaktan öte bir şey değildir.'' (Altını çizdiğim cümleler arasında en çok bu final cümlesi beni cezbetti.)

Tübitak Yayınları'ndan ilk basımı 1997'de yapılmış. Elimdeki 2000 yılına ait 5. basım. Türkiye'deki bilim kalesinin son güzel hatıralarından...
   

14 yorum:

  1. Metak ettigim,bu varsayimda 2015 'e kadar olan sürece ulasilan nokta...18 yil icinde arastirma devam etmismidir acaba,ilginc bir konu...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. sule m
      Bu konuda gelişme elde etmek çok zor. 15 yılda çok yeni tezler üretilmedi bildiğim kadarıyla. Çünkü yazar da söylüyor, beyinle ilgili biraz daha veri elde edebilmemiz için etik kurullardan geçmesi gereken deneyler var, bunları canlı insanlara yapamazsak soru işaretleri devam edecek. Çeşitli primat türlerine bu deneyleri yapıyor ve bazı sonuçlar alıyorlar ama insana yapılmıyor. İnsan beyni hala gizemlerini korumaya devam ediyor. Francis Crick'in dediğine göre beynimizin çoğu kısmının işlevi çözülememiş.

      Sil
  2. Tubitakla ilişkimiz tamamen aynı :) bu kitabın da dışı çok güzelmiş ama öyle bilimselse ııh cık okuyamam ben herhalde :/

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bi Poşet Kitap
      Tübitak'a ne çok gönül vermişiz değil mi :)
      Ben de bunu anlıyorum yıllar sonra...
      Ama azcık ağır bu kitap bilimsel olarak. Terim kullanımı çok ağır geldi bana. Yine de alacağını alıyosun, kalan da yetiyo :)

      Sil
  3. İş alanıma giren bir kitap, okumam faydalı olur... Teşekkürler... Sevgiler...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Persephone
      İş alanım bu kitabın konusuna girmediği için çooook üzülenlerdenim ben :( Faydalı olacaksa ne güzel denk gelmiş, ben teşekkür ederim. Sevgiler...

      Sil
  4. Severek okuduğum kitaplardan biridir. Paylaşımınız beni mutlu etti. Ben de kesinlikle tavsiye ederim. Teşekkür ederim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Samime Bisi
      Çok teşekkür ederim, mutlu olmanıza çok sevindim :)
      Ayrıca bu kitabı okumuş biriyle karşılaşmak da beni mutlu etti. Sevgiler...

      Sil
  5. vay canına , bu kadar uzun zaman sonra okumak ta çok değişik duygular uyandırmıştır , eski bir dosta kavuşmuş gibi olur insan :D keyifli , devamlı bilimsel okumalar :D

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Kitap Eylemi
      Aynen... Aldığım yıllardaki duygu ve düşüncelerim aklıma geldi, anılara döndüm. Bi fena oldum sahiden... Belki de biraz da ondan okudum bu kitabı. Aldığım zamana mühürlenmiş bir dost gibiydi kendisi...
      Bu aralar bilimsel okumalar yapıyorum. Araştırmam lazım :)

      Sil
  6. Güzel paylaşımlarının devamını dilerim bundan sonra takipteyim :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Hayatı Makyajla
      Çok teşekkür ederim, ben de öyle :)

      Sil
  7. Bir ara ben de Bilim ve Teknik'e sardırmıştım, yazılanlar çok ilginç gelirdi. Sonra neden almayı bıraktım, hatırlamıyorum. :))

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. kağıt salıncak
      aynen ya, hastasıydık bir nesil... :)
      niye bıraktığımı hatırlıyorum ;)

      Sil